Tajemnicy państwowej musi strzec każdy

Data: 07.04.2009 r.

Dwaj oskarżeni ujawnili tajemnicę państwową. Nie mieli do niej legalnego dostępu. Sąd Rejonowy uznał, że przestępstwo z art. 265 § 1 k.k. może popełnić tylko osoba, która ma takie uprawnienie, dlatego postępowanie umorzył. Rozpoznając sprawę na skutek apelacji prokuratora Sąd Okręgowy powziął następującą wątpliwość: Czy podmiotem stypizowanego w art. 265 § 1 k.k. przestępstwa ujawnienia tajemnicy państwowej jest wyłącznie osoba, która legalnie zapoznała się z tą tajemnicą (dysponent tajemnicy), czy też każdy, kto znając informację stanowiącą tajemnicę państwową ujawnia ją osobie nieupoważnionej, a zatem, czy przestępstwo to ma charakter indywidualny, czy powszechny? Wątpliwość tę przedstawił Sądowi Najwyższemu, który w odpowiedzi powziął uchwałę:

Przestępstwo określone w art. 265 § 1

k.k. ma charakter powszechny, a zatem może być popełnione przez każdą osobę odpowiadającą ogólnym cechom podmiotu przestępstwa, która ujawnia informacje stanowiące tajemnicę państwową lub wbrew przepisom ustawy informacje takie wykorzystuje.

SN przypomniał, że że ze względu na podmiot (osobę sprawcy), przestępstwa dzieli się na powszechne (które może popełnić każdy) i indywidualne (które może popełnić tylko określona osoba, np. tylko funkcjonariusz publiczny). W przepisie art. 265 § 1 k.k. ustawodawca użył zaimka "kto" bez jakiegokolwiek dalszego określenia, co pozwala przyjąć, że jest to przestępstwo powszechne, a więc takie, które może zostać popełnione przez każdą osobę. Dokonując interpretacji przepisu nie należy jednak zatrzymywać się tylko na wykładni językowej. Dlatego SN porównał przepis art. 265 § 1 k.k. z art. 265 § 3 k.k. Jest występek nieumyślny ujawnienia tajemnicy państwowej. Wyraźnie jednak kodeks zastrzega, że popełniony być może tylko przez osobę, która zapoznała się ze stosowną informacją w związku z pełnieniem funkcji publicznej lub otrzymanym upoważnieniem. W art. 265 § 1 k.k. takiego zastrzeżenia tymczasem brak.

Odnosząc się do wykładni celowościowej SN wskazał zaś, iż ranga dóbr, które są chronione przez przepis art. 265 § 1 k.k., ich znaczenie dla społeczeństwa, a także fakt, że są to wartości, których zabezpieczenie

warunkuje również bezpieczeństwo innych prawnie chronionych dóbr obywateli - uzasadnia szeroki zakres penalizacji zachowań, które w nie godzą.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2009 roku, sygn. akt I KZP 35/08

Zasiedzenie przez Skarb Państwa nieruchomości przejętej na podstawie dekretu z 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich

Data: 28-03-2009 r.

Stan faktyczny

Moi rodzice w 1946 r. nabyli pewną nieruchomość, obecnie położoną w dość atrakcyjnej okolicy. Niestety, w 1953 r. mój ojciec został uwięziony przez ówczesne władze. Nie znam dokładnie przebiegu wydarzeń, ale z tego, co mówili moi rodzice, nieruchomość została "zabrana" przez Skarb Państwa. Posiadam (mocno już zniszczony) odpis orzeczenia Sądu Powiatowego z 1961 r., z którego wynika, że "na podstawie art. 1 i 34 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. 1946 r. Nr 13 poz. 87 ze zm.), że Skarb Państwa nabył przez przedawnienie własność majątku opuszczonego w postaci nieruchomości (...)". Moi rodzice zainteresowali się ponownie tą nieruchomością po 1989 r. Po dość długich staraniach w 1995 r. udało nam się doprowadzić do wniesienia przez ówczesnego Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej. Sąd Najwyższy dopatrzył się uchybień w postępowaniu i postanowieniem uchylił owo orzeczenie byłego Sądu Powiatowego z 1961 r. i sprawę w tym zakresie przekazał temu Sądowi (obecnie jest to Sąd Rejonowy) do ponownego rozpoznania. Sprawa ta toczy się już bardzo długo, wracała nawet z sądu odwoławczego. Moi rodzice już zmarli i teraz ja staram się o odzyskanie tej nieruchomości. Nieruchomość została w 1991 r. przekazana Gminie na mocy decyzji wojewody. Gmina jest uczestnikiem postępowania i wnosi o stwierdzenie własności na jej rzecz, przy czym podnosi, że Skarb Państwa tę nieruchomość zasiedział jeszcze przed uchyleniem orzeczenia Sądu z 1961 r. Mój daleki krewny prowadził podobny spór, ale tam brak było orzeczenia Sądu, nieruchomość przejął Skarb Państwa na podstawie decyzji administracyjnej, następnie uchylonej. Sąd wtedy stwierdził, że skoro decyzję uchylono, to Skarb Państwa nie mógł zasiedzieć nieruchomości. Czy z orzeczeniem Sądu nie jest tak samo? Czym było „przedawnienie” z dekretu z 1946 r., czy to inna nazwa „zasiedzenia”? Czy orzeczenie Sądu z 1961 r. ma jakieś skutki po jego uchyleniu? Czy własność przeszła na Skarb Państwa? Czy żądanie Gminy jest uzasadnione?

Opinia prawna

Niniejsza opinia została sporządzona w oparciu o następujące akty prawne:

• Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. 1946 r. Nr 13 poz. 87 ze zm.)

• Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32 poz. 191 ze zm.)

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 Nr 16 poz. 93 ze zm.)

Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich w art. 1 przewidywał, że wszelki majątek (ruchomy i nieruchomy) osób, które w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. utraciły jego posiadanie, a następnie go nie odzyskały, był majątkiem opuszczonym. Z kolei art. 34 tego aktu stanowił, iż Skarb Państwa i związki samorządu terytorialnego nabywają przez przedawnienie (zasiedzenie) tytuł własności majątków opuszczonych co do nieruchomości z upływem lat 10.

Co prawda dekret używał pojęcia „zasiedzenie”, ale instytucja unormowana w art. 34 dekretu nie była z istoty swej zasiedzeniem w takim rozumieniu, jakim posługuje się nią prawo cywilne. O ile zasiedzenie polega na nabyciu prawa własności w wyniku długotrwałego wykonywania tego prawa przez osobę nieuprawnioną (samoistnego posiadacza), o tyle uzyskanie tytułu własności w trybie dekretu było wyłącznie następstwem niewykonywania swego prawa przez właściciela. Sposób nabycia własności przewidziany w art. 34 dekretu jest właśnie tzw. przemilczeniem (uchwała Całej Izby Cywilnej SN z dnia 24 maja 1956 r., sygn. akt I CO 9/56 (OSN 1957/1 poz. 1).

Odnosząc się do opisu sytuacji można stwierdzić, że nie zachodziły przesłanki do „zasiedzenia” nieruchomości na podstawie dekretu. Nie była to bowiem nieruchomość opuszczona. Skoro jej właściciel sprzedał ją Pani rodzicom, to prawdopodobnie przeniósł także na nich jej posiadanie, zatem albo nigdy go nie utracił, albo je odzyskał przed sprzedażą.

Orzeczenie Sądu z 1961 r. zostało w każdym razie uchylone. Należy zatem rozważyć, jak przedstawia się kwestia ewentualnego zasiedzenia nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.

By zasiedzieć nieruchomość, trzeba nią władać jako posiadacz samoistny. O posiadaczu samoistnym mówi się, że posiada rzecz „jak właściciel” (nie jest zatem posiadaczem samoistnym np. najemca, który opłaca czynsz – w ten sposób daje bowiem wyraz temu, że nie jest właścicielem rzeczy). Posiadacz samoistny faktycznie włada rzeczą z zamiarem władania dla siebie, a nie dla innej osoby. W opisanym stanie faktycznym można stwierdzić, iż Skarb Państwa zaczął władać nieruchomością „jak właściciel” co najmniej od momentu wydania orzeczenia Sądu Powiatowego z 1961 r. Przed nowelizacją Kodeksu cywilnego, która weszła w życie 1 października 1990 r., termin zasiedzenia wynosił 10 lat w przypadku dobrej wiary, i 20 lat w wypadku złej wiary posiadacza. Okres zasiedzenia zatem minął.

Co prawda orzeczenie Sądu Powiatowego zostało uchylone, ale w orzecznictwie przyjmuje się, że Skarb Państwa może zaliczyć do czasu posiadania, w rozumieniu art. 172 kc, okres władania nieruchomością jak właściciel na podstawie orzeczenia sądu, które na skutek rewizji nadzwyczajnej zostało uchylone po upływie terminu zasiedzenia (uchwała Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 25 października 1996 r.

sygn. akt III CZP 83/96, OSNC 1997/5 poz. 47). Sąd Najwyższy zauważył, że z punktu widzenia dopuszczalności zasiedzenia nie ma znaczenia, w jaki sposób doszło do objęcia rzeczy w samoistne posiadanie i czy posiadacz miał świadomość bezprawności działania. Sąd Najwyższy przyznał, że gdy czynnikiem decydującym o utracie prawa była nieuzasadniona władcza ingerencja Państwa w sferę stosunków cywilnoprawnych na tyle silna, że można mówić o faktycznym wyłączeniu danej rzeczy z obrotu cywilnoprawnego i niemożności przełamania woli Państwa przez zainteresowany podmiot w drodze skorzystania z cywilnoprawnych środków ochrony, to może dojść do nieuznawania w jakimś zakresie skutków prawnych związanych z działaniem określonej instytucji prawa cywilnego. Inaczej mówiąc – w takich wypadkach można by nie uznać upływu terminu przedawnienia. Jednakże działalność sądów (wydawanie orzeczeń) w sprawach cywilnych nie ma charakteru władczej ingerencji państwa w sferę obrotu cywilnoprawnego, gdyż sądy zostały powołane do stosowania prawa w zakresie spraw cywilnych. Dlatego naruszenie przez sąd przy rozstrzyganiu sprawy przepisów procesowych chociażby rażące, samo przez się nie może być kwalifikowane jako przejaw imperialnej działalności Państwa będącego podmiotem publicznym.

Sąd powinien zatem stwierdzić zasiedzenie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Skoro zaś Skarb Państwa stał się właścicielem, to mógł przekazać nieruchomość Gminie w drodze decyzji komunalizacyjnej, wydanej przez wojewodę na podstawie ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32 poz. 191 ze zm.).

Jak wykazać podatek w zeznaniu rocznym PIT-37?

Data: 30-03-2009 r.

Jak obliczyć podatek za 2008 r. według obowiązującej skali podatkowej?

Podstawą obliczania podatku dochodowego od osób fizycznych są przychody

podatnika, pomniejszone o składkę na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe oraz zryczałtowane koszty uzyskania przychodu.

Dochód za 2008 r. po dokonaniu odliczeń podlega opodatkowaniu według następującej skali podatkowej:

Pamietaj, że:

• Jeżeli podatnik albo jego małżonek rozlicza podatek dochodowy z działalności gospodarczej na formularzu PIT-36L (podatek liniowy 19%), wówczas nie przysługuje im prawo ani do wspólnego rozliczenia z małżonkiem, ani do rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Jak wypełnić część E zeznania rocznego?

Podstawą obliczenia podatku (poz. 106 formularza PIT-37) dla podatników rozliczających się:

• indywidualnie - jest kwota z poz. 105 (po zaokrągleniu do pełnego złotego),
• wspólnie z małżonkiem - jest połowa kwoty z poz. 105 (po zaokrągleniu do pełnego złotego),
• w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci - jest połowa kwoty z poz. 105 (po zaokrągleniu do pełnego złotego).

Pamietaj, że:

• Podstawę obliczenia podatku zaokrągla się do pełnego złotego w ten sposób, że kwoty wynoszące: mniej niż 50 groszy pomija się, a 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych.

Następnie, po ustaleniu podstawy opodatkowania, należy obliczyć podatek według skali podatkowej obowiązującej w 2007 r. (tabela wyżej) od podstawy z poz. 106.

Tak obliczony podatek, podatnicy rozliczający się:

• indywidualnie - wpisują w poz. 107 zeznania,
• wspólnie z małżonkiem - mnożą przez 2, a następnie wpisują w poz. 107 zeznania,
• w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci - mnożą przez 2, a następnie wpisują w poz. 107 zeznania.

Pamietaj, że:

• Jeżeli kwota podatku obliczonego w powyższy sposób jest liczbą ujemną, w poz. 101 należy wpisać zero ("0").

Jakie kwoty trzeba doliczyć do podatku?

Obowiązek wykazania i doliczenia kwot uprzednio odliczonych od podatku wynika z postanowień art. 6 ustawy z dnia 21 listopada 2001 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym

od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, art. 12 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw oraz art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Poz. 108 wypełniają zatem podatnicy, którzy:

1. skorzystali z odliczeń od podatku z tytułu wydatków poniesionych na własne potrzeby mieszkaniowe, a następnie w roku podatkowym:

• wycofali ze spółdzielni wniesiony wkład mieszkaniowy lub budowlany,
• w całości zmienili przeznaczenie lokalu lub budynku z mieszkalnego na użytkowy,
• otrzymali zwrot odliczonych wydatków po roku, w którym dokonali odliczeń, z wyjątkiem gdy zwrócone kwoty zostały zaliczone do przychodów podlegających opodatkowaniu,
• wycofali oszczędności z kasy mieszkaniowej, z wyjątkiem, gdy wycofaną kwotę po określonym w umowie
  o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania wydatkowali zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez tę kasę,
• przenieśli uprawnienia do rachunku oszczędnościowo-kredytowego na rzecz osób trzecich, z wyjątkiem dzieci własnych lub przysposobionych,
• zbyli grunt lub prawo wieczystego użytkowania gruntu

2. w roku podatkowym otrzymali zwrot uprzednio:

• zapłaconych i odliczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne,
• odliczonej wpłaty
  , na rzecz organizacji pożytku publicznego, o którą nastąpiło zmniejszenie podatku na podstawie art. 27d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym przed 2007 rokiem,
• zapłaconego za granicą i odliczonego podatku.

W poz. 109 należy wykazać podatek obliczony według skali (poz. 107) powiększony o doliczenia do podatku (z poz. 108).

Co można odliczyć od podatku za 2008 r.?

Podatek obliczony według skali podatkowej pomniejsza się w zeznaniu podatkowym o różnego rodzaju ulgi (zob. Limity odliczeń PIT za 2008 rok). Skrótowo wskażemy (poszczególnym odliczeniom poświęcone są osobne artykuły), że za 2008 r. podatnik ma możliwość odliczenia od podatku następujących wydatków w podanej wysokości:

1. składka na ubezpieczenie zdrowotne: zaledwie 7,75% podstawy wymiaru;
2. wydatki na kontynuację systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej w ramach ulgi mieszkaniowej - w ramach tzw. praw nabytych sprzed 2002 r. (do czasu zakończenia umowy):
   • 30% wydatków, ale maksymalnie 11.340 zł - limit roczny;
   • za cały okres oszczędzania, wraz z odliczeniami w ramach dużej ulgi budowlanej
     - maksymalnie 35.910 zł;
3. na zasadzie praw nabytych, jeśli umowa
   aktywizacyjna zosobą bezrobotną została zawarta przed 1
   stycznia 2007 r. - wydatki poniesione przez osobę prowadzącą gospodarstwo domowe, która zgodnie z przepisami o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zawarła umowę aktywizacyjną z osobą bezrobotną w celu wykonywania pracy zarobkowej w gospodarstwie domowym, z tytułu opłacenia z własnych środków składek na ubezpieczenie społeczne tej osoby zatrudnionej w ramach ww. umowy w wysokości poniesionych wydatków na opłacenie z własnych środków składek. Według art. 27e ustawy odliczenie przysługiwało po każdym okresie 12 miesięcy nieprzerwanego trwania umowy. Odliczenie (w wysokości udokumentowanej dowodami stwierdzającymi poniesienie wydatków) przysługuje pod warunkiem, że zawarta umowa aktywizacyjna została zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, a fakt jej zawarcia został potwierdzony oświadczeniem. Wydatki muszą być udokumentowane dowodami stwierdzającymi ich poniesienie. Jest to tzw. ulga na gosposie, na pomoc domową;
4. nowa ulga na dzieci (ulga rodzinna) - w 1173,70 zł na każde dziecko (zob.: Ile będzie można odliczyć od podatku w ramach ulgi rodzinnej w kolejnych latach?).

Można ponadto odliczać niektóre zlikwidowane już, ale niezrealizowane ulgi (wydatki poczynione w latach ich obowiązywania, a nie obecnie, które jednak nie znalazły pokrycia w ubiegłorocznym podatku

należnym) wykazane w zeznaniu za 2007 r. (np. ulga remontowa).

Podatek należny, po doliczeniach i odliczeniach (oprócz kwoty przeznaczonej na rzecz organizacji pożytku

publicznego, którą odlicza się dopiero od podatku należnego) wpisuje się w poz. 120 zeznania PIT-37. Co istotne, ten podatek należny zaokrągla się do pełnego złotego w ten sposób, że kwoty wynoszące: mniej niż 50 groszy pomija się, a 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych. I dopiero z tego podatku, wpisując w poz. 126 kwotę do przekazania na rzecz organizacji pożytku publicznego (w terminie do końca kwietnia br.), możemy przeznaczyć tę kwotę na rzecz wybranej OPP. Przekaże ją naczelnik urzędu skarbowego. Zob.: Podziel się podatkiem z organizacją pożytku publicznego

Więcej na temat rozliczenia PIT-37 w broszurze MF, Składanie zeznań PIT-37 za rok 2008 przez Internet

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 1993 r., Nr 90, poz. 416, ze zm.);
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 r., Nr 137, poz. 926, ze zm.);
• Ustawa z dnia 21 listopada 2001 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. 2001 r., Nr 134, poz. 1509, ze zm.);
• Ustawa z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2003 r., Nr 202, poz. 1956, ze zm.)

Podstawa obliczenia podatku w złotych		Podatek wynosi
ponad	do
	44.490 zł	19% - kwota zmniejszająca podatek 586 zł 85 gr
44.490 zł	85.528 zł	7.866 zł 25 gr + 30% nadwyżki ponad 44.490 zł
85.528 zł		20.177 zł 65 gr + 40% nadwyżki ponad 85.528 zł

Jeżeli dana osoba w 2008 roku nie zarobiła więcej niż 3.091 zł, to podatku nie płaci. Tyle wynosi bowiem kwota

wolna od podatku. Wówczas otrzyma zwrot wpłaconych w ciągu roku zaliczk na podatek.

Jeśli natomiast w 2008 roku zarobiła więcej niż 3.091 zł, ale mniej niż 44.490 zł, to płaci 19% ze swojej podstawy opodatkowania odejmując 586 zł 85 gr (19% z kwoty wolnej od podatku - 3.015 zł).

W przypadku uzyskania dochodów wyższych niż 43.405 zł, ale niższych niż 85.528 zł, to podatek będzie wynosił 7.866 zł 25 gr plus 30% nadwyżki ponad 44.490 zł.

Jeżeli w 2008 roku ktoś zarobił więcej niż 85.528 zł, to jego podatek będzie wynosił 20.177 zł 65 gr plus 40% nadwyżki ponad 85.528 zł.

Podatek wyliczamy, zaokrąglając podstawę opodatkowania do pełnych złotych. Zasadę taką wprowadza art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej.

W przypadku łącznego opodatkowania małżonków podstawę opodatkowania stanowi połowa sumy dochodów małżonków. Podatek od tej kwoty mnoży się jednak x 2. Natomiast w przypadku osób samotnie wychowujących dzieci podstawę opodatkowania stanowi połowa dochodów tych osób. Podatek od tej kwoty również mnoży się jednak x 2.