Rajd niemieckiego krążownika "Emden" wzbudził podziw nawet wśród wrogów. Krążownik SMS "Emden" został zbudowany w gdańskiej Stoczni Cesarskiej i wszedł do służby w 1909 roku. Wkrótce potem niewielka, uzbrojona w dziesięć 105-milimetrowych dział jednostka została skierowana do ochrony niemieckich kolonii na Dalekim Wschodzie. Przez pierwsze kilka lat głównym zadaniem załogi krążownika było demonstrowanie siły wobec buntujących się tubylców.
Do zdobycia wielkiej chwały potrzebna była jednak wielka wojna, która rozpoczęła się w sierpniu 1914 roku. "Emden" upolował pierwszą ofiarę już 4 sierpnia. Podczas samotnego wypadu na Morze Japońskie zajął rosyjski parowiec "Riazań", który został następnie doprowadzony do niemieckiej bazy w Tsing Tao (Kiau-Czou) i przezbrojony na krążownik pomocniczy.
Wybuch wojny sprawił, że Niemiecka Eskadra Dalekowschodnia znalazła się na straconej pozycji. Choć w jej skład wchodziły dwa krążowniki pancerne i cztery lekkie (a mogła też liczyć na wiele mniejszych i pomocniczych jednostek), jej dni na Pacyfiku były policzone. Swoje okręty kolonialne wystawiły przeciw Niemcom: Rosja, Wielka Brytania i Francja, a Japonia i Australia mogły skoncentrować na tym akwenie całą swoją morską potęgę. Dowodzący Eskadrą Dalekowschodnią wiceadmirał Maksymilian von Spee zdawał sobie sprawę z tego, że jedyną szansą na ocalenie okrętów i ludzi będzie przedarcie się do Europy. Próbę tę podjęły wszystkie krążowniki z wyjątkiem "Emdena". Dowodzący nim kapitan Karl von Müller zasugerował w czasie narady, że jedna agresywnie działająca jednostka odwróci uwagę od uciekającej przez Pacyfik eskadry. Von Spee zgodził się ze swoim podkomendnym, pozwolił mu na samodzielne działania, nakazał też przygotowanie zapasów węgla dla krążownika w kilku punktach zaopatrzeniowych.
Nabrani na komin
Po oddzieleniu się od eskadry 13 sierpnia "Emden" i towarzyszący mu węglowiec "Markomania" skierowały się w rejon szlaków handlowych we wschodniej części Oceanu Indyjskiego. Potężny akwen był w owym czasie uznawany za "wewnętrzne jezioro" Imperium Brytyjskiego. Panował tutaj olbrzymi ruch statków handlowych, których ochrona pozostawiała zazwyczaj wiele do życzenia. Po odebraniu informacji o przebywającym w okolicy brytyjskim krążowniku "Yarmouth" dowódca "Emdena" postanowił upodobnić swój okręt do potencjalnego przeciwnika. Postawiono więc dodatkowy, czwarty komin. Przyszłe ofiary nawet pozdrowią korsarza, a o pomyłce dowiedzą się dopiero wtedy, gdy będzie za późno.
"Emden" wdarł się na brytyjski szlak handlowy i stał się wilkiem w stadzie owiec. Po wpłynięciu w głąb Zatoki Bengalskiej zatapiał bądź włączał do swojego zespołu posiłkującego brytyjskie parowce. W sumie było ich siedem, każdy o pojemności większej niż 3 tysiące ton brutto. Schwytane załogi były przesadzane na pokłady spotykanych neutralnych jednostek, a cały proces odbywał się z poszanowaniem obowiązujących konwencji. 22 września niemiecki okręt stanął na redzie Madrasu. Ostrzeliwał port przez 10 minut, w wyniku czego spłonęły 2 miliony ton ropy i został uszkodzony jeszcze jeden statek. Krążownik zatapiał kolejne jednostki, co paraliżowało żeglugę w całej wielkiej zatoce. Ruch statków handlowych wstrzymano, a alianci zaczęli ściągać kolejne okręty. "Emdenem" straszono nawet dzieci na Cejlonie. Do dziś w języku tamilskim wyjątkowo sprytna osoba nazywana jest emdeną.
Tymczasem w rejonie działań niemieckiej jednostki znalazł się zespół złożony z brytyjskiego krążownika pancernego "Minotaur", australijskich krążowników "Sydney" i "Melbourne" oraz japońskiego "Ibuki". Poszukiwania prowadziły też rosyjski krążownik lekki "Żemczug" oraz brytyj skie "Yarmouth" i "Hampshire". Tymczasem von Müller, nie do końca świadomy wywołanego przez siebie zamieszania, zawinął do brytyjskiej kolonii na wysepce Diego Garcia. Jej władze, które nie wiedziały nic o wybuchu wojny, przyjęły Niemców serdecznie, a nawet umożliwiły im dokonanie drobnych napraw. Na korsarski szlak "Emden" powrócił 16 października. W ciągu kilku następnych dni posłał na dno jeszcze sześć statków.
Rozzuchwalony bezkarnością von Müller postanowił rozprawić się ze zorganizowaną przeciw niemu obławą. W nocy z 27 na 28 października "Emden" wpłynął we mgle do portu w Pinang (dzisiejsza Indonezja). Znajdował się tam mocny przeciwnik – rosyjski krążownik "Żemczug", który przechodził właśnie rutynowy przegląd maszyn. Niemiecki okręt niepostrzeżenie dostał się w pobliże nieprzyjaciela. Nawet jeśli ktoś go zauważył, to wziął za jednostkę sojuszniczą. Nikomu nie przyszłoby do głowy, że samotny korsarz dopuściłby się tak zuchwałego czynu. "Emden" odpalił w kierunku "Żemczuga" torpedę, a następnie otworzył ogień z minimalnej odległości. Rosyjski okręt poszedł na dno, nie oddawszy ani jednej salwy.
W Pinang doszło do zamieszania. Załoga "Emdena" została zmuszona do opuszczenia portu przez francuską kanonierkę "D’Iberville". Gdy oddała ogień, Niemcy upewnili się, że okrętów nieprzyjaciela jest znacznie więcej. Za uchodzącym krążownikiem ruszył w pościg francuski torpedowiec "Mosquet", który podjął próbę ataku. "Emden" wykonał jednak błyskawiczny zwrot na burtę, ostrzelał słabszego przeciwnika, zabrał na pokład ocalałą załogę, a następnie zniknął w bezmiarach oceanu.
Nosił wilk razy kilka
Po udanym rajdzie na Pinang szczęście "Emdena" się skończyło. Przez następne dwa tygodnie okręt krążył, nie mogąc przechwycić żadnego statku. Na jedyną zdobytą w tym czasie jednostkę przeładowano jeńców z "Mosqueta". Von Müller postanowił wreszcie dokonać kolejnej zuchwałej akcji – zniszczenia brytyjskiej radiostacji na Wyspie Kokosowej i przecięcia przebiegającego tam podmorskiego kabla telegraficznego.
Po przybyciu na miejsce 9 listopada okazało się, że obsada brytyjskiej stacji nie nabrała się na sztuczkę z kominem i natychmiast wysłała meldunek o napotkaniu korsarza. Von Müller nie przejął się tym jednak. Sądził, że w promieniu 250 kilometrów nie ma żadnych nieprzyjacielskich jednostek. Niemcy wysadzili na brzegu pięćdziesięcioosobowy desant, który zniszczył radiostację i przeciął kabel. W tym samym czasie na horyzoncie pojawił się jednak nowoczesny australijski krążownik "Sydney". Okręt ten eskortował właśnie konwój ze zdążającymi na Bliski Wschód oddziałami australijskimi i meldunek radiostacji dotarł do niego w momencie, kiedy znajdował się nieopodal wyspy. "Sydney" był wyposażony w osiem 152-milimetrowych dział, mógł też rozwinąć większą prędkość od niemieckiej jednostki. Von Müller porzucił swój oddział na wyspie i zaczął ucieczkę. Po 20 minutach "Emden" dokonał nagłego zwrotu i wystrzelił w kierunku Australijczyków salwę torpedową. "Sydney" zdołał jednak wykonać unik i kontynuował pościg. Trafiał przy tym coraz częściej, przez co niemiecka jednostka powoli zamieniała się w ledwo unoszący się na wodzie wrak. O godzinie 11.15 korsarz osiadł na rafie koralowej.
Zginęło 134 Niemców, a 65 zostało rannych. Straty australijskie były znacznie mniejsze: trzech zabitych i trzynastu rannych. Von Müller i 177 członków załogi "Emdena" dostali się do niewoli, gdzie z uwagi na swoje dokonania byli traktowani z szacunkiem. Kapitan został nawet wymieniony na brytyjskiego jeńca i powrócił do kraju. Niewoli uniknął oddział desantowy, który przez kraje arabskie dotarł do Turcji. Byli to jedyni marynarze Eskadry Dalekowschodniej, którzy zdołali znowu znaleźć się w kraju.
Podpis pod fot.: Marynarze z "Emdena" opuszczają wrak krążownika, 30 grudnia 1914 roku.
