Ile jest złota w Goldzie? Wyniki finansowe Amber Gold

Mikołaj Chrzan, Michał Jamroż

10.07.2012 aktualizacja: 2012-07-11 08:05

A A A Drukuj

Fot. Dominik Werner / Agencja Gazeta

Coraz głośniej wokół 28-letniego gdańszczanina Marcina Plichty, właściciela oferującej lokaty w złoto firmy Amber Gold oraz linii lotniczych OLT Express. Media ostrzegają przed piramidą finansową. Plichta w odpowiedzi publikuje wyniki finansowe, zapewnia, że jest wypłacalny i grozi dziennikarzom procesami

ZOBACZ TAKŻE

• Komentarz w sprawie Amber Gold: Dokumenty zamiast słów 
• "Mayday, mayday". Kłopoty techniczne samolotów OLT Express 
• Właściciel OLT Express i Amber Gold kupił pałacyk pod Gdańskiem 
• PB: 28-letni biznesmen z Gdańska, właściciel OLT Express, był bankrutem 
• Paryż, Wenecja... 13 połączeń OLT Express z Gdańska 

SERWISY

• Biznes i Inwestycje

Ciężko przejść przez miasto, by nie natknąć się na reklamę gdańskiej firmy z charakterystycznym logo w postaci krzyża patriarchalnego. Na wielkich plakatach uśmiechnięci modele zachęcają do inwestycji w złoto, które mają przynieść niespotykane zyski.

Obecnie Amber Gold kusi oprocentowaniem 13,9 proc. w przypadku lokaty na 12 miesięcy. To parę razy więcej niż oferują banki: mBank proponuje za taki sam okres odsetki w wysokości 4,4 proc., a PKO BP - zaledwie 2,8 proc.

Finansista anonimowo: to piramida

Nic dziwnego, że mająca siedzibę w Gdańsku firma budzi coraz większe zainteresowanie mediów. Ostatnio "Rzeczpospolita" cytowała anonimowego przedstawiciela jednego z Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych. - Schemat działalności Amber Gold to klasyczna piramida finansowa. Na spłatę zapadających lokat wraz z odsetkami firma przeznacza pieniądze z lokat dopiero co założonych, kończących się później. Interes się kręci, dopóki do systemu napływają pieniądze. Kiedy klienci przestaną wpłacać, Amber Gold nie będzie miał z czego oddać tym, którzy lokaty już pozakładali - mówił dziennikarzowi "Rzeczpospolitej" finansista.

"Rzeczpospolita" przypominała też, że Marcin Plichta był w przeszłości skazany prawomocnie za przywłaszczenie mienia. Chodzi o firmę Multikasa, która miała umożliwiać płacenie rachunków np. za prąd w kasach sklepów. Po pewnym czasie jej funkcjonowania wpłacane w sklepach pieniądze przestały docierać do adresatów. Sąd uznał, że szefowie firmy te pieniądze przywłaszczyli.

W ostatni weekend Plichta postanowił przejść do kontrataku. Na stronie internetowej swojej spółki opublikował oświadczenie. Co się w nim znajduje?

- "Skrócony bilans finansowy" (tak zestawienie kilku danych finansowych nazwał Plichta),

- Informacja o trwającym w firmie audycie biegłego rewidenta,

- Zapowiedź pozwów przeciwko mediom, które w publikacjach "poddają w wątpliwość wypłacalność i rzetelność spółki",

- Oskarżenie, że działania Komisji Nadzoru Finansowego, która od lat ostrzega publicznie przed Amber Gold i donosi na nią do prokuratury (postępowanie wciąż trwa), mają "znamiona nękania",

- Informację o tym, że działania KNF utrudniają realizację nowych projektów takich jak linie lotnicze OLT Express, które "z sukcesem konkurują z dużo większymi podmiotami na rynku w tym również z państwową spółką LOT".

KNF: Nie liczcie na Bankowy Fundusz Gwarancyjny

Wywołana do tablicy Komisja Nadzoru Finansowego nie czuje się winna nękania. - W każdym przypadku, kiedy istnieje podejrzenie, że jakiś podmiot wykonuje czynności bankowe bez wymaganego przepisami prawa zezwolenia, informujemy o tym fakcie prokuraturę - informuje Katarzyna Mazurkiewicz z Komisji Nadzoru Finansowego. - Ponieważ usługi o charakterze finansowym świadczone przez podmioty wskazane w rejestrze "Ostrzeżenia publiczne" publikowanym przez urząd [tam znajduje się informacja o Amber Gold - red.] kierowane są do nieprofesjonalnych uczestników rynku, celem tej informacji jest umożliwienie potencjalnym klientom takich podmiotów podjęcia w pełni świadomej decyzji w zakresie korzystania z usług podmiotów nienadzorowanych przez KNF. Co więcej, środki finansowe powierzone takim podmiotom nie podlegają ochronie np. Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, co ma miejsce w przypadku instytucji bankowych w Polsce.

O komentarz do wyników poprosiliśmy także jednego z finansistów pracujących w gdańskim banku. - Nie chcę mieć ich prawników na głowie, mogę się wypowiedzieć tylko anonimowo - tłumaczy. - Pierwszy raz spotykam się z czymś takim, co nazwane jest "skrócony bilans finansowy". Takiego pojęcia w profesjonalnym świecie finansów nie ma. Poza tym, to co podał Plichta, bardziej przypomina rachunek zysków i strat, a nie bilans. Tak naprawdę nie wiadomo jednak nic: ani o tym, czym tak naprawdę są te przychody (czy to tylko prowizja za "przechowywanie" kruszców, czy całość wpłacanych przez klientów pieniędzy?), ani o ich prawdziwej wysokości (jak czytamy w oświadczeniu w firmie trwa dopiero audyt biegłego rewidenta).

Krytycznie też na temat oświadczenia Plichty wypowiada się dziennikarz ekonomiczny "Gazety Wyborczej" Maciej Samcik. - Oświadczenie jest ostre i stanowcze, ale niestety niewiele wyjaśnia - pisze Samcik na blogu samcik.blox.pl. - To, że quasi-lokaty, oferowane przez Amber Gold, mają pokrycie w kruszcu, nie ma nic wspólnego z wiarygodnością gwarancji zysków z inwestycji, którymi kusi Amber Gold. Wciąż nie wiemy na czym - poza słowem honoru Marcina Plichty - owa wiarygodność się zasadza. Zamiast wysokości zysków i przychodów Amber Gold, wolałbym przeczytać w oświadczeniu o tym, w jaki sposób, z użyciem jakich mechanizmów lub instrumentów finansowych - poza standardowym trzymaniem kciuków za wzrost ceny uncji złota i srebra na światowych giełdach - Amber Gold zapewnia stałe oprocentowanie depozytów towarowych.

Reklamy Businessclick

Samochód na prąd? Zobacz auta Renault z silnikiem elektrycznym. www.renault.pl

Alergia na Pyłki Zobacz aktualną mapę pylenia. Sprawdź - Otrivin Allergy! www.otrivin.pl

Zdrowe zęby Nowa pasta Elmex Przeciw Erozji chroni i wzmacnia szkliwo zębów! www.elmex.pl

 

Co dalej z OLT Express?

Sprawa jest o tyle ciekawa, że kłopoty Amber Gold oznaczałyby kłopoty OLT Express - linii lotniczych uruchomionych przez Plichtę, które - niskimi cenami i dużą częstotliwością połączeń - doprowadziły do rewolucji w połączeniach krajowych. Polacy zaczęli masowo podróżować po kraju samolotem, a ceny biletów, u takich przewoźników jak LOT czy Eurolot, obniżyły się.

O ile to, że linie są deficytowe, nie jest niespodzianką (szefowie linii zapowiadali, że straty w tym roku mają wynieść ok. 120 mln zł), to ewentualne kłopoty Amber Gold mogą znacznie utrudnić OLT Express znalezienie finansowania, niezbędnego nie tylko do utrzymania obecnej siatki połączeń, ale i do jej zaplanowanej, znacznej rozbudowy.

Od miesiąca na konto przewoźnika wpływają pieniądze za sprzedaż biletów na połączenia międzynarodowe. Loty z Polski do 28 miast w Europie mają ruszyć 29 października. Na tych trasach na OLT Express czeka poważna i doświadczona konkurencja tanich przewoźników (m.in. Ryanair i Wizzair).

Finanse Amber Gold

Przychody ze sprzedaży:

2009 - 1,5 mln zł

2010 - 79,9 mln zł

2011 - 198, 7 mln zł

Zysk netto firmy: 

2009 - 0,7 mln zł

2010 - 42,3 mln zł

2011 - 53,1 mln zł

* Dane niezweryfikowane, podane za stroną internetową ambergold.com.pl

Więcej... http://trojmiasto.gazeta.pl/trojmiasto/1,35636,12101029,Ile_jest_zlota_w_Goldzie__Wyniki_finansowe_Amber_Gold.html#ixzz20IgFjgyB

Narodowemu Centrum Badań Jądrowych grozi upadłość? "Skandal na skalę światową"

Paweł Chełchowski

04.07.2012 , aktualizacja: 04.07.2012 11:56

A A A Drukuj

Fot. Albert Zawada / AGWejście do reaktora atomowego w Świerku

Świetnie prosperujące Narodowe Centrum Badań Jądrowych może ogłosić upadłość. Bierze udział w prestiżowych, międzynarodowych projektach, produkuje specjalistyczne urządzenia diagnostyczne i radiofarmaceutyki na światową skalę, a nie ma pieniędzy na wypłaty dla pracowników. - Jesteśmy w paradoksalnej sytuacji: możemy umrzeć z głodu, leżąc na pieniądzach - alarmuje dyrektor NCBJ.

Fot. Albert Zawada / AG

Reaktor w Instytucie Energii Atomowej w Świerku

ZOBACZ TAKŻE

• Naukowcy z CERN niemal pewni, że złapali "boską cząstkę". Jest zgodna z bozonem Higgsa 
• Wyjątkowy profesor i wyjątkowy akcelerator [ZDJĘCIA]  

Centrum Badań Jądrowych powstało w zeszłym roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów, z połączenia Instytutu Energii Atomowej i Instytutu Problemów Jądrowych. W należącym do Centrum ośrodku w Świerku jest jedyny w Polsce reaktor jądrowy - "Maria". Prowadzi dziesiątki projektów badawczych, w tym międzynarodowych (np. projektuje część XEFL -największego lasera świata powstającego w Hamburgu), współpracuje z CERN przy projekcie Wielkiego Zderzacza Hadronów. Jednak dostaliśmy od pracowników Centrum informacje, że ośrodkowi grozi upadłość. Spotkaliśmy się w tej sprawie z dyrektorem Centrum.

Czy NCBJ rzeczywiście może upaść?

- Dostaliśmy dwie istotne decyzje Ministerstwa Nauki. Jedna przyznaje nam 12 mln zł na "specjalne urządzenie badawcze" - reaktor "Maria" wraz z infrastrukturą. Druga decyzja to odmowa zwiększenia dotacji "statutowej" - na 2012 rok dostaliśmy 13,6 mln zł, czyli na głowę badacza dwukrotnie mniej niż w innych instytutach badawczych i trzykrotnie mniej niż w instytutach PAN. To stawia NCBJ w kuriozalnej sytuacji: Po raz pierwszy od wielu lat mamy duże środki na infrastrukturę, na urządzenie badawcze, ale nie dostaliśmy pieniędzy na obsługujących je pracowników - mówi prof. Grzegorz Wrochna, dyrektor Narodowego Centrum Badań Jądrowych. - Mamy dużą sumę, której nie możemy wykorzystać na pensje. Na wynagrodzenia co miesiąc brakuje. Idziemy coraz głębiej pod wodę. A ustawa mówi, że jednostka, która nie wykonuje swoich zobowiązań pieniężnych (np. wypłaty wynagrodzeń), powinna ogłosić upadłość.

Centrum działa na skalę międzynarodową

Prof. Grzegorz Wrochna, szef Centrum, wylicza, skąd jego placówka ma pieniądze: - Środków mamy dużo. Dotację z Ministerstwa Nauki na "specjalne urządzenie badawcze", dotację na restrukturyzację, pieniądze z projektów unijnych, które zdobyliśmy, a także z międzynarodowych projektów badawczych, gdzie budujemy istotne elementy aparatury.

- Kontrakt na budowę elementów akceleratora w CERN, wstrzykującego protony do akceleratora LHC, to milion euro. Takich kontraktów mamy więcej, a więc środków finansowych nie brakuje - wyjaśnia dyrektor.

Kolejne źródło dochodu Centrum to radiofarmaceutyki. Reaktor jądrowy i ośrodek radioizotopów produkują radiofarmaceutyki ratujące życie setkom tysięcy pacjentów.

- Jakieś trzy-cztery lata temu zdarzyło się tak, że reaktor w Petten w Holandii był w remoncie, a reaktor w Kanadzie po prostu się zepsuł. Zrobił się gigantyczny kryzys. Reaktorów produkujących radiofarmaceutyki jest na świecie tylko kilka. Organizacje międzynarodowe typu OECD, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej czy Komisja Europejska tworzyły specjalne grupy antykryzysowe debatujące, jak temu problemowi zaradzić. Wtedy właśnie w ten rynek wszedł nasz reaktor "Maria". Uratowaliśmy sytuację nie tylko w skali polskiej czy europejskiej, ale naprawdę globalnej - podkreśla dyrektor Wrochna.

- Produkujemy też akceleratory do radioterapii nowotworów i diagnostyki przemysłowej oraz urządzenia do wykrywania materiałów niebezpiecznych. Rozwijamy nowe modele tych urządzeń - mówi.

Centrum ma pieniądze, ale nie na pensje dla wybitnych naukowców

Centrum zatrudnia prawie 1100 osób. - Rada, którą często słyszę - mówi dyr. Wrochna - to redukcja personelu. Ale gdzie są te nadwyżki kadrowe? Ok. 300 osób pracuje nad przynoszącymi zyski projektami komercyjnymi. Redukcja w tym obszarze zmniejszyłaby przychody, a więc jeszcze pogorszyła sytuację. Kolejne 400 etatów to pracownicy administracyjni, techniczni i służb bezpieczeństwa. Ośrodek z reaktorem jądrowym wymaga całodobowych dyżurów służb ochrony fizycznej, bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, służb ewakuacyjnych, przeciwpożarowych, technicznych itp. Jak dotąd, wszystkie kontrole wykazywały, że obsada służb jest na minimalnym poziomie gwarantującym bezpieczeństwo i sugerowały jej zwiększenie w dalszej perspektywie. Pozostaje wreszcie ok. 400 pracowników bezpośrednio zaangażowanych w badania. Spośród nich mniej więcej 150 osób zajmuje się projektami finansowanymi z funduszy unijnych. Pozostaje ok. 250 osób, które teoretycznie można by zwolnić. Tyle że to najważniejsi dla Centrumpracownicy naukowi.

- Ich prace to jest to, co daje nam bardzo wysoką pozycję na świecie i w kraju. Wśród nich są ci, którzy przyczynili się do największego odkrycia ostatnich lat ogłoszonego właśnie w tych dniach: znalezienia cząstki Higgsa - mówi prof. Wrochna.

Problem polega na tym, że pensje tych właśnie naukowców, realizujących cele statutowe i pracujących czysto badawczo, mogą zostać wypłacone jedynie z dotacji ministerstwa. Przepisy mówią, że dyrekcja nie ma swobody w korzystaniu ze swoich środków.

- Gdybyśmy musieli ich zwolnić, instytut przyjąłby osobliwy kształt - zarabialibyśmy pieniądze, mielibyśmy doskonały personel techniczny, ale zero naukowców. Nie realizowalibyśmy naszej podstawowej działalności - stwierdza szef NCBJ.

Mamy spór z ministerstwem, jak wyliczać dotację

Rada Ministrów zadecydowała w sierpniu 2011 r. o utworzeniu NCBJ poprzez połączenie dwóch mniejszych instytutów m.in. po to, my mógł skutecznie współpracować i rywalizować z silnymi ośrodkami w innych krajach.

- Dlatego obcięcie dotacji przez Ministerstwo Nauki zaledwie w kilka miesięcy później było takim zaskoczeniem - wyjaśnia prof. Wrochna. Dodaje, że stawka dotacji została przez Ministerstwo Nauki formalnie obcięta o 20 procent w stosunku do sumy dotacji łączonych instytutów z zeszłego roku. - To zły punkt odniesienia, nie ma przepisu, który pozwalałby na taką operację.

Według NCBJ stawka dotacji powinna być liczona inaczej.

- Zgodnie z rozporządzeniem ministra w przypadku utworzenia nowego instytutu należy liczbę pracowników zaangażowanych w badania pomnożyć przez średnią dotację per capita w podobnych instytutach. Dałoby to wynik dwukrotnie większy od przyznanej nam kwoty. Problem w tym, że prawnicy ministerstwa widzą to inaczej - stwierdza prof. Wrochna.

- Nie mamy do czynienia ze złą wolą, to nie jest tak, że Ministerstwo Nauki chce nam zrobić krzywdę. Przyznało nam przecież inne dotacje, co - mając świadomość ograniczonych środków - należy szczególnie docenić. Nie daje nam dotacji na działalność statutową w takiej wysokości, w jakiej oczekujemy, bo prawnicy uważają, że nie może. To spór o interpretację niejasnych przepisów prawa - mówi dyrektor NCBJ.

Nikt w to nie wierzy, ale zgodnie z prawem muszę ogłosić upadłość

Jednak konsekwencje tego sporu mogą być dramatyczne. - Ustawa o instytutach badawczych odsyła do prawa upadłościowego i naprawczego. A to jednoznacznie stwierdza, że niewykonywanie zobowiązań pieniężnych skutkuje ogłoszeniem upadłości - tłumaczy swoje stanowisko dyrektor Wrochna. - Nikt jednak nie wierzy, że taki duży instytut może upaść. To tak jak w Stanach Zjednoczonych długo nikt nie wierzył, że duży bank może upaść.

Dyrektor Centrum zwrócił się do Ministerstwa Gospodarki jako organu nadzorującego z prośbą o interwencję do ministra nauki bądź o znalezienie innego rozwiązania. Ma nadzieję, że do spotkania z ministrem gospodarki dojdzie w najbliższych dniach.

Konsekwencje bankructwa? "Skandal na skalę światową"

- Mamy zobowiązania międzynarodowe. W imieniu własnym i państwa polskiego realizujemy wiele projektów o skali miliardów euro. Nasze w nich zaangażowanie to kilka procent, ale wkład, który wnosimy - w postaci aparatury - jest kluczowy dla realizacji całości. Jeśli nie dostarczymy tej aparatury na czas, to całe urządzenie za miliard euro nie będzie na czas skończone i cała Europa będzie na tym cierpiała - stwierdza profesor. Jako przykład podaje projekt XFEL w Hamburgu. - To laser mający 3,5 kilometra długości, w którego tworzeniu mamy duży wkład. Jest realizowany na podstawie konwencji międzynarodowej, ratyfikowanej przez parlament. Jej zerwanie byłoby skandalem na skalę międzynarodową - mówi profesor.

Problemem byłoby też wygaszenie reaktora jądrowego "Maria". - Jądra atomowe nie podporządkują się żadnemu rozporządzeniu i będą się dalej rozpadały. Reaktor musi stygnąć kilkanaście do kilkudziesięciu lat - stwierdza. Równocześnie reaktor nie przynosiłby dochodów. - Paradoksalnie zamknięcie reaktora jest dużo bardziej kosztowne niż jego utrzymanie - wyjaśnia. Ważniejsze jest jednak to, że setki tysięcy pacjentów zostałyby pozbawione środków medycznych produkowanych przez NCBJ.

- Jestem przekonany, że rozwiązanie zostanie znalezione, bo przecież nie jest to kwestia braku pieniędzy o skali istotnej dla państwa. Problemem nie jest brak środków, tylko regulacje prawne, które nie pozwalają dostępnych środków optymalnie wykorzystać. Aby jednak wyjść z tych kleszczy prawnych, konieczne jest działanie na poziomie rządu - podsumowuje dyrektor NCBJ.

Ministerstwa przerzucają się odpowiedzialnością

W sprawie sytuacji NCBJ skontaktowaliśmy się zarówno z Ministerstwem Nauki, jak i Ministerstwem Gospodarki.

- Pragniemy zwrócić uwagę, że organem nadzorującym Narodowe Centrum Badań Jądrowych jest Ministerstwo Gospodarki, które wraz z Państwową Agencją Atomistyki powinno mieć szerszą wiedzę dotyczącą funkcjonowania Centrum - informuje biuro prasowe Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. - Minister właściwy do spraw nauki przyznaje dotacje na utrzymanie potencjału badawczego i nie ma możliwości odpowiadać za kondycję finansową całej jednostki.

Z kolei Ministerstwo Gospodarki stwierdza, że "obecne trudności z zapewnieniem finansowania nawynagrodzenia w NCBJ wynikają z decyzji podjętych w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odniesieniu do finansowania podstawowej infrastruktury badawczej". Dodaje w przesłanej nam odpowiedzi, że finansowanie pozostające w kompetencji ministra gospodarki przeznaczane jest na poprawę stanu bezpieczeństwa i zadania edukacyjne w zakresie energetyki jądrowej. - Dodatkowe możliwości rozwoju współpracy NCBJ z Ministerstwem Gospodarki pojawią się po przyjęciu polskiego programu energetyki jądrowej przez Radę Ministrów, co planowane jest na IV kwartał tego roku - informuje Piotr Żbikowski, główny specjalista departamentu energii jądrowej w ministerstwie. I dodaje lakonicznie, że w sprawie problemów finansowych Centrum "prowadzone są prace" m.in. w porozumieniu z Państwową Agencją Atomistyki oraz Ministerstwem Nauki. 

Tadeusz Bartoś: celibat jest nieludzki

• rozmawiał Tomasz Stawiszyński

• 25 marca 2010 12:30, ostatnia aktualizacja 20 marca 2012 09:53

• 4 komentarze

Tadeusz Bartoś, były dominikanin. Fot. Bartosz Bobkowski/Agencja Gazeta

Zobacz także

• Zniesienie celibatu księży za 50 lat?
• Belgia: 73 proc. katolików jest za zniesieniem celibatu
• Księża mają dość życia w celibacie

Jeśli ktoś wychował dzieci, ma jedną żonę, potrafi utrzymać siebie i rodzinę – to możemy z dużym prawdopodobieństwem przypuszczać, że jest w miarę poukładanym człowiekiem. I właśnie tacy ludzie powinni pełnić funkcje w Kościele – twierdzi prof. Tadeusz Bartoś, filozof i teolog, były dominikanin, w rozmowie z Tomaszem Stawiszyńskim.

NEWSWEEK: Ostatnio pojawiły się w mediach doniesienia, jakoby papież przygotowywał jakiś tajny projekt likwidacji celibatu. Jednak środowiska kościelne natychmiast wypuściły bardzo wyraziste dementi. Dlaczego Kościół tak wytrwale broni celibatu?
PROF. TADEUSZ BARTOŚ: W Kościele idea celibatu stała się podstawą wizji duchownego jako istoty niemal anielskiej. Przynajmniej od XVI wieku jest on postrzegany jako byt wyższego rzędu, uświęca się jego wizerunek. Celibat jest istotnym elementem tego obrazu. Seksualność w tym kontekście oznacza coś niższego, ustępstwo, słabość. Herosi duchowi żyją w celibacie. Ale to szkodliwa fikcja antropologiczna. Wielu teologów, choćby Hans Küng, o tym pisze, jednak ich głos pozostaje niewysłuchany. Celibat sprawia, że człowiek w wymiarze emocjonalno-seksualnym przestaje się rozwijać. U celibatariuszy seksualność pozostaje nierzadko na poziomie nastolatka, bo nie ma możliwości wyrażania się w osobowej więzi z drugim człowiekiem. Więzi, która dojrzewa w bliskości, czułości, intymności, zaufaniu. Tego wszystkiego celibatariusze są pozbawieni. Bezżeństwo jest więc wychowaniem do niedojrzałości emocjonalnej. A to sprzyja zachowaniom patologicznym wobec nieletnich, gdzie zaspokaja się potrzeby seksualne bez jakiegokolwiek osobowego kontaktu.

>>>Historia celibatu - od św. Pawła do dziś

Newsweek: No właśnie. Wspomniany przez pana Hans Küng, wybitny teolog, ksiądz katolicki i jeden z architektów soboru watykańskiego II – od ponad 30 lat objęty przez Kościół zakazem nauczania – twierdzi, że między ujawnionymi w ostatnich latach przypadkami molestowania nieletnichw Kościele a instytucją celibatu istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.
Tadeusz Bartoś: Problem jest złożony. Duchowni tworzą hermetyczną grupę, a celibat jest jednym z istotnych elementów oddzielających ich od świata. Jeśli księża mieliby rodziny, niemożliwe byłoby takie skoszarowanie ich egzystencji jak dziś. Zasadnicze środowisko duchownego to inni duchowni, stąd silne powiązania lojalnościowe. Dochodzi do tego jednowładztwo w Kościele – brak nowoczesnego trójpodziału władz i ich równoważenia się. To prowadzi do despotyzmu, zachowań dworskich, oligarchizacji. Zamknięcie i scentralizowanie władzy powoduje między innymi, że pedofilia w Kościele była, jest i będzie ukrywana. Niektóre sprawy dziś są ujawniane, inne przypadki jednak dalej są ukrywane przez świeckich, księży i biskupów. Zmowa milczenia nie została przerwana. Zwłaszcza w Polsce. I będzie tak dalej, dopóki nie zmieni się struktura funkcjonowania Kościoła. Wewnętrzna kościelna kontrola musi być niezależna od biskupa na poziomie diecezji. Kontroler zależny od swego przełożonego to fikcja. Potrzebny jest trójpodział władzy. Zauważmy, że ujawnienie tych spraw dokonuje się z inicjatywy ofiar, a nie Kościoła. Żal i przeprosiny są poniewczasie, wymuszone przez opinię publiczną i sądy. Brzmią niewiarygodnie. Proceder ukrywania przestępstw seksualnych trwa, bo zawsze jest nadzieja, że da się rzecz zamieść pod dywan.

Newsweek: Wielu obrońców celibatu przekonuje jednak, że – to cytat z dominikanina, ojca Wojciecha Giertycha – „jeśli człowiek wybiera kapłaństwo ze względu na Boga, to szybko staje się człowiekiem o zintegrowanej osobowości i wtedy rezygnacja z życia seksualnego nie niesie ze sobą represji ani zahamowań”.
Tadeusz Bartoś: To iluzja teologiczna. Tak zwany supernaturalizm, zapomnienie o prawach ludzkiej natury. Wybierający kapłaństwo ze względu na Boga bynajmniej nie staje się automatycznie człowiekiem o zintegrowanej osobowości. Słyszy natomiast od swoich przełożonych, choćby od o. Giertycha, że się staje dzięki łasce. Wprowadzony zostaje w świat iluzji, trwale umacniającej niedojrzałość. Łaska nie niweluje praw dojrzewania ludzkiej emocjonalności. Dojrzałych relacji, trwałych więzi, bliskości i intymności kleryk nie nauczy się podczas czuwania w kaplicy, tak jak nie dokona wyboru kapłaństwa wielokrotnym ponawianiem Aktu strzelistego. A to mu proponuje wychowanie seminaryjne, izolując od świata i wdrukowując w światopogląd iluzję wzniosłości i świętość dozgonnego celibatu. Sugeruje się przy tym klerykom wyższą pozycję ontologiczną, poznawczą i społeczną duchownych, co nieuchronnie prowadzi do arogancji.

Newsweek: Pachnie to trochę myśleniem magicznym.
Tadeusz Bartoś: Jest to wariant herezji doketystycznej, w której katolicyzm jest pogrążony od wieków – przekonanie, że łaska boża ma nieograniczoną moc, a natura ludzka zawiesza swe prawa pod jej wpływem. Sakralizacja duchownych powoduje, że tkwią oni w przekonaniu o automatycznym, magicznym działaniu święceń kapłańskich. Tymczasem przekazy ewangeliczne w tej sprawie wykazują się podejściem zdroworozsądkowym. W Nowym Testamencie jest napisane, że biskup ma być mężem jednej żony, a więc człowiekiem dobrze się prowadzącym, a nie rozpustnikiem, że ma wychować dzieci. To są prawdziwe wyznaczniki psychologicznej oraz duchowej dojrzałości: życiowa weryfikacja, a nie świadectwo ukończenia seminarium, w którym często niedojrzały przełożony stwierdza dojrzałość kandydata. Świat duchownych tkwi w błędnym kole: niedojrzali emocjonalnie i osobowościowo księża dopuszczają do święceń niedojrzałych kleryków. Weźmy przykład biskupa Paetza, oskarżonego o nadużycia właśnie wobec kleryków, otoczonego w polskim świecie duchownym parasolem ochronnym. Widziałem wielu wychowawców kleryków, którzy byli ludźmi z poważnymi zaburzeniami emocjonalnymi i osobowościowymi. Jeśli natomiast ktoś wychował dzieci, ma jedną żonę, funkcjonuje normalnie w społeczeństwie dorosłych od kilkudziesięciu lat, potrafi utrzymać siebie i rodzinę – to możemy z dużym prawdopodobieństwem przypuszczać, że jest w miarę poukładanym człowiekiem. I właśnie tacy ludzie powinni pełnić funkcje w Kościele. To jest najstarsza tradycja chrześcijańska. Przemawia za nią zdrowy rozsądek.

Newsweek: Czy właśnie z powodu pańskiego poglądu na celibat zdecydował się pan trzy lata temu opuścić zakon dominikanów?
Tadeusz Bartoś: Czynników było wiele, nie powiem, żeby celibat akurat mi służył. Mało komu wychodzi on na dobre. Moje decyzje podyktowane były także dojrzewaniem refleksji nad funkcjonowaniem świata kościelnego, który uważam w obecnym stanie za głęboko nieludzki, zniewalający, sprzeczny z fundamentami ewangelii. Brak reform w katolicyzmie doprowadził do sytuacji nieznośnej, seminaria są nierzadko miejscami demoralizacji, króluje arbitralność, służalczość, a zdrowego rozsądku jest jak na lekarstwo. To rezultat wielowiekowych zaniedbań w imię zachowania powstałego w nowożytności obrazu duchownego.

Newsweek: Ale celibat jako pewna składowa życia duchowego istnieje we wszystkich praktycznie tradycjach religijnych. Tyle że nie jest obligatoryjny dla wszystkich kapłanów, a jedynie dla ascetów, mnichów czy joginów, którzy podejmują dobrowolną decyzję wyrzeczenia się życia seksualnego w imię duchowości.
Tadeusz Bartoś: Nie powinno być tak, że coś, co jest charyzmatem, przedmiotem wolnego wyboru (mówiąc teologicznie) albo brakiem predyspozycji lub chęci założenia rodziny (mówiąc socjologicznie), staje się obligatoryjnym zobowiązaniem wieczystym, prawnym warunkiem święceń kapłańskich. To jest nierozsądne. Jest wielu, którzy chcą być księżmi, ale nie chcą celibatu. Dlaczego nie wysłuchać ich głosu? Problemem jest ostateczność przysięgi celibatu. Ludzie dojrzewają, zmienia się ich sposób widzenia świata. Nie ma powodu, by taką zmianę, niekiedy pozytywną, piętnować, nazywać zdradą. Wolny wybór życia w samotności, w celibacie ma swój urok. Mnisi buddyjscy idą do klasztoru, ale mogą też z niego zrezygnować, nie narażając się na społeczne i religijne potępienie. Brak tego w katolicyzmie sprawia, że na przykład w Polsce ponad 50 proc. duchownych chciałoby zawrzeć związki małżeńskie, a nie mogą. To jest nieludzkie. Zamiast wolności mamy tkwienie w nieakceptowanej sytuacji z piętnem zdrady na karku. To sado-maso do kwadratu.

Newsweek: No dobrze, ale nikt przecież nikogo na siłę do seminariów duchownych nie ciągnie. Ludzie nie trafiają tam z ulicznej łapanki. Wiedzą, że zostając księżmi, przyjmują określony styl życia – wraz ze wszystkimi ograniczeniami i warunkami, jakie są przez Kościół wymagane. Skoro więc zgadzają się przyjąć celibat, to trudno, muszą się podporządkować.
Tadeusz Bartoś: Tylko, że „łowienie dusz”, które w Kościele się odbywa – między innymi w duszpasterstwach powołań skierowanych do ludzi rozważających wstąpienie do seminariów – nie polega na klarownym i otwartym przedstawianiu wszystkich za i przeciw. Wykłada się „za”, przemilcza lub bagatelizuje „przeciw”. Duchowni mówią kandydatowi: „Umowa, którą ci proponujemy, jest dobra. Jest wykonalna. Wstępując na tę drogę, idziesz ścieżką doskonalszą niż małżeństwo. Będziesz bliżej Boga, lepiej będziesz Mu służył itd. Choć oczywiście małżeństwo też jest dobre”. 19-, 20-letni kleryk wierzy w to, bo ma zaufanie. Zostaje ono nadużyte. Nie mówi się mu bowiem, że celibat zachowuje tylko jakaś część duchownych, że w diecezji jest tajemnicą poliszynela, kto z jaką gospodynią związany jest trwałym związkiem. Nie wyjaśnia, dlaczego tak się dzieje. Klerycy nie spotkają w seminarium księży, którzy byliby dla nich „zgorszeniem”. Są izolowani i dezinformowani. Nie znają współczesnej teologii katolickiej, bo jest niebezpieczna. Nie wyjaśnia się młodemu człowiekowi, że ostateczna, dozgonna i nieodwołalna rezygnacja z decydowania o swoim życiu (co się będzie robić, gdzie mieszkać itd.) jest faktycznie wyzbyciem się niezbywalnych praw ludzkich, zapisanych w Powszechnej deklaracji praw człowieka (idei nowej w naszej kulturze, znacznie młodszej niż prawo kanoniczne).

Prof. Tadeusz Bartoś jest filozofem, profesorem Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora. Opublikował m.in. „Wolność, równość, katolicyzm”,
„Jan Paweł II. Analiza krytyczna”, „W poszukiwaniu mistrzów życia”. W sierpniu w wydawnictwie W.A.B. ukaże się jego nowa książka „Koniec prawdy absolutnej”